Platform Social Business

Definities van de deeleconomie

Share Button

PSB_label_sharingeconomyIn de loop der tijd zijn er veel benamingen langsgekomen van de deeleconomie. Maar eerst wat begrippen die regelmatig opduiken rondom het begrip deeleconomie, zeg maar, ander bewoordingen die in dezelfde context gebruikt worden: On demand economie, Mesh, Peer-to-Peer, Collaborative economy, Sharing economy, Gig economy, Access economy en platform economie. Ze betekenen allemaal iets anders maar kunnen afhankelijk van de context wel degelijk aangeven wat de deeleconomie precies is. Tijd voor wat duiding wat mij betreft. De Nederlandse benaming deeleconomie moet ook met Engelse terminologie worden geduid om inzicht te krijgen ‘wat het precies is’. Waarom? Omdat de uitvinder van de term ‘collaborative consumption, Rachel Botsman, deze oorspronkelijk in de Engels taal heeft geduid.

Collaborative Consumption is voor het eerste geduid in 2010 door Botsman in het boek ‘whats mine is yours’: [vertaald] een economie gebouwd op gedistribueerde netwerken van aan elkaar verbonden individuen en communities versus centrale instituties, die veranderen hoe we kunnen produceren, consumeren, financieren en leren (*). Vervolgend duidt ze 4 componenten:

  • Productie: design, productie en distributie van goederen door samenwerkende netwerken.
  • Consumptie: maximaal gebruik van goederen door middel van efficiente herdistributie modellen en gezamenlijke toegang. (bijvoorbeeld Airbnb)
  • Financieel: bankieren van persoon tot persoon en massa gedreven investeringsmodellen die financiering decentraliseert. Vb Zopa
  • Educatie: open educatie modellen van persoon tot persoon die educatie democratiseren (voor iedereen toegankelijk maken)

Het draait bij deze definitie niet zozeer  om de consumptie zelf maar vooral de wijze waarop die consumptie plaatsvindt.

The collaborative economy is defined as practices and business models based on horizontal networks and participation of a community, It is built on “distributed power and trust within communities as opposed to centralized institutions” (R. Botsman), blurring the lines between producer and consumer. These communities meet and interact on online networks and peer-to-peer platforms, as well as in shared spaces such as fablabs and coworking spaces.” (QuiShare)

Sharing economy: The sharing economy is a socio-economic system built around the sharing of human and physical resources. It includes the shared creation, production, distribution, trade and consumption of goods and services by different people and organisations. (Wikipedia UK)

Sharing economy: (Botsman) An economic model based on sharing underutilized assets from spaces to skills to stuff for monetary or non-monetary benefits. It is currently largely talked about in relation to P2P marketplaces but equal opportunity lies in the B2C models. (collaborativeconsumption.com)

Deeleconomie: binnen de deeleconomie consumeren, produceren en verhandelen mensen onderling producten, diensten, kennis en geld, gefaciliteerd door peer-to-peer marktplaatsen, business-to-business marktplaatsen en coöperatieven. (Bron ShareNL via Marketingfacts)

De deeleconomie is een socio-economisch systeem waarin delen en collectief consumeren centraal staat. Het gaat om gezamenlijk creatie, productie, distributie, handel en consumptie van goederen en diensten. Informatietechnologie is vaak de katalysator die individuelen, vzw’s en overheden van informatie voorziet die het delen en hergebruik van overcapaciteit mogelijk maakt. (WikipediaNL) Ik vind deze definitie onvoldoende omdat het de nadruk legt op consumeren.

Er is dus geen eenduidige definitie en daarom is het goed kenmerken van de deeleconomie te identificeren:

  • Sociaal economisch ecosysteem: dit kenmerk duidt op het gegeven dat het gaat om heel veel mensen (eco-systeem) die uit sociale of economische overwegingen waarde geven of toevoegen. Vaak faciliteert het ecosysteem een beperkte locale geografische locatie maar dat is niet altijd het geval. Denk daarbij aan outsourcing platform elance.com
  • Delen van menselijke of fysieke bronnen: delen kan tweeledig worden opgevat. Je hebt ‘het delen van informatie’ bijvoorbeeld file informatie en je hebt delen in de zin van ‘gezamenlijke gebruiken’ van een goed.
  • Het kan een deel zijn van de economische waardeketen omdat het draait om creatie/maken, productie, distributie, handel en consumptie van goederen en/of diensten door verschillende mensen en organisaties.
  • Gelijkwaardigheid tussen deelnemers: peer-to-peer: P2P komt oorspronkelijk uit de ICT wereld om een netwerk van computers te duiden die gelijkwaardige toegang hebben tot applicaties. De gelijkwaardigheid tussen deelnemers in de deeleconomie staat voorop, er is dus geen sprake van hiërarchie.
  • Gefaciliteerd door internettechnologie: het netwerk dat wordt gebruikt wordt primair door middel van internet onderhouden. Dat wil zeggen deelnemers zijn via een internet (platform) met elkaar verbonden.
  • Er is sprake van een herverdeling van vertrouwen, macht of toegang tot goederen en/of diensten dat wordt gefaciliteerd door het ecosysteem.
  • Maakt gebruik van onbenutte capaciteit. Hetgeen betekent dat de economische transactie geen nieuw middel gebruikt maar een bestaand middel of goed. Dit element zorgt vaak voor het duurzame aspect dat veel deeleconomie initiatieven naar voren brengen.
  • Er is sprake van een community sence. Deelnemers aan het ecosysteem ervaren een gevoel van saamhorigheid en deelnemers aan een transactie ervaren een betekenisvolle waarde.

Uitingsvormen van de deeleconomie

Het is interessant te kijken op welke wijze mensen en organisaties vorm geven aan de deeleconomie wanneer je initiatieven langs de meetlat van bovenstaande kenmerken legt. Er zijn een aantal uitingsvormen van de deeleconomie. Het aardige is dat sommige uitingsvormen weer door elkaar gebruikt worden.

  1. Peer to peer marktplaatsen van goederen en diensten: in deze uitingsvorm worden transacties gerealiseerd direct tussen gelijkwaardige individuen of bedrijven. Vraag en aanbod wordt bij elkaar gebracht en goederen wisselen van eigenaar. De enige tussenkomst is dat het platform (de marktplaats) wordt onderhouden en ontwikkelt door een derde partij. Dat kan een bedrijf, overheid of een no-profit organisatie zijn. Denk hierbij aan marktplaats.nl of eBay, Croqqer of OpusFlex.
  2. Samenkomende sociale en duurzame levensstijlen: in deze uitingsvorm staat de beleving van gelijkgestemden en de community sence centraal. Het sociale ‘met elkaar zijn’ staat voorop maar ook zie je vaak duurzaamheids idealen voorop staan. Het gezamenlijk dineren in een vreemde stad bijvoorbeeld. Of mensen die met elkaar in verbinding staan en elkaar helpen om duurzamer te leven. Denk hierbij aan Eattomeet of Plukdestad.nl
  3. Vervangend eigenaarschap: dit door Botsman gedefinieerde categorie (Product Service system) duidt op het gebruik in plaats van het bezit van een goed. Het biedt een alternatief voor het in eigendom hebben van een bepaald product. Je kunt er wel gebruik van maken. Je hebt als het ware toegang. Bijvoorbeeld Airbnb, Snappcar of Peerby.
  4. Samenwerking voor kennis, educatie en innovatie: deze uitingsvorm van de deeleconomie richt zich specifiek op abstracte intellectuele zaken en is georganiseerd rondom leren en verbetering van een individu, organisatie of ecosysteem. Hieronder valt ook de populaire term crowdsourcing. De overdracht van kennis van de ene persoon of de bundeling van kennis en de samenwerking rondom kennis staat centraal. Bijvoorbeeld Innocentive, Wikipedia
  5. Alternatieve institutionele systemen: hoewel de term institutioneel in het licht van de deeleconomie wellicht een ‘vreemde term’ is wordt hiermee de verandering in financiën, overheid en het gebruik van gegevens (data) bedoeld. Met een financieel alternatief wordt bijvoorbeeld de opkomst van crowdfunding en bitcoins bedoeld. De overheid opereert vaak als aggregator van gegevens (big data) en probeert zichzelf transparanter te maken door deze gegevens te delen met het publiek zodat deze haar controlerende taak beter kan uitvoeren.

Domeinen van de deeleconomie

Engagement Media Prisma Deeleconomie v01

De deeleconomie is actief binnen diverse economische sectoren. Alle denkbare zaken worden gedeeld. We herkennen daarom de volgende domeinen van de deeleconomie::

  1. Business-to-Business: bedrijven delen en werken samen
  2. Diensten: hierbinnen Kennis, Creativiteit, Klusdiensten, Professionele diensten, Open innovatie
  3. Eten: gezelschap, eten delen en eten afhalen.
  4. Financieel: crowdfunding voor aandelen, geld lenen, product of dienst verkrijgen
  5. Mobiliteit: auto delen, boten delen, taxidelen, transportgezelschap
  6. Ruimte: verblijven op locatie, werkplek delen, ruimte ruilen, gebruik maken van ruimte
  7. Producten: ruilen, lenen, schenken, kopen

Bekijk hier een overzicht van de Nederlandse deeleconomie initiatieven.

(*) Originele definitie van Rachel Botsman: An economy built on distributed networks of connected individuals and communities versus centralized institutions, transforming how we can produce, consume, finance, and learn.

Antal de Waij About Antal de Waij
Antal de Waij is 30 jaar B.G. geboren (before google) en is opgerichter van social business bureau, Engagement Media. Hij is werkzaam als adviseur, consultant en docent op het gebied van social media strategie, social business, contentmarketing en ommunitymanagement. Tevens is hij medeoprichter van deeleconomie initiatief OpusFlex.com en publiceert hij regelmatig op diverse blogs.

About - Antal de Waij is 30 jaar B.G. geboren (before google) en is opgerichter van social business bureau, Engagement Media. Hij is werkzaam als adviseur, consultant en docent op het gebied van social media strategie, social business, contentmarketing en ommunitymanagement. Tevens is hij medeoprichter van deeleconomie initiatief OpusFlex.com en publiceert hij regelmatig op diverse blogs.

Plaats een reactie

XHTML: You can use these tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>